MARS: Mars ya da Merih, Güneş Sistemi‘ndeki, Güneş’ten itibaren dördüncü gezegendir. Bu gezegen Roma mitolojisindeki savaş ilahı Mars’a ithafen bu adla adlandırılmıştır. Literatürde kullanılan diğer adlarından biri, yüzeyinde yaygın demiroksitten dolayı kızılımsı bir görünüme sahip olduğu için Kızıl Gezegen’dir.
İnce bir atmosferi olan Mars gerek Ay’daki gibi meteor kraterlerini, gerekse Dünya’daki gibi volkan, vadi, çöl ve kutup bölgelerini içeren çehresiyle bir yerbenzeri gezegendir
Mars’taki Olimpos Dağı (Olympus Mons) adı verilen dağ Güneş Sistemi’nde bilinen en yüksek dağ ve Marineris Vadisi (Valles Marineris) adı verilen kanyon en büyük kanyondur. Ayrıca Haziran 2008’de Nature dergisinde yayımlanan üç makalede açıklandığı gibi, Mars’ın kuzey yarımküresinde 10.600 km. uzunluğunda ve 8.500 km. genişliğindeki dev bir meteor kraterinin varlığı saptanmıştır. Bu krater, bugüne kadar keşfedilmiş en büyük meteor kraterinin (Ay’ın güney kutbu kısmındaki Atkien Havzası) dört misli büyüklüğündedir.
Günümüzde, Mars, yörüngelerine oturmuş üç uzay gemisine evsahipliği yapmaktadır. Mars’ın 1877 yılında astronom Asaph Hall tarafından keşfedilen Phobos ve Deimos adları verilmiş, düzensiz biçimli iki küçük uydusu vardır. Mars Dünya’dan çıplak gözle görülebilmektedir. “Görünür kadir“i −2.9’a ulaşır ki bu, çıplak gözle çoğu zaman Jüpiter Mars’tan daha parlak görünmesine karşın, ancak Venüs, Ay ve Güneş’çe aşılabilen bir parlaklıktır.

ALDEBARAN:Boğa (Taurus) Takım yıldızının en parlak yıldızıdır.

Bunları gözlemledikten sonra hemen mars’ın yakınlarında çıplak gözle dahi Açık Yıldız Kümesi olduğu seçilebilen bir yıldız kümesi gördüm. Yok bu böyle balkonda olmayacak deyip üzerimi sıkıca giyindim ve bu sefer alt katta hazır ve de nazır bekleyen el yapımı ATY 2009 teleskobumu alıp bahçeye çıktım.

Gözlem yavaş yavaş sona ermeye başlamıştı. Zira saat 5’i geçmişti ve İstanbul Boğazı gibi ışık kirliliği olmayan Geçilmez Çanakkale Boğazı’nın arkasından Güneş yavaş yavaş kızıllığını göstermeye başlamıştı. Uykum yoktu zaten. İçeri gidip kayınvalidemin yapmış olduğu kayısı reçelini Gelibolu’nun nefis çiçek ekmeğinin en ortadaki diliminin tepesindeki çıtırına sürüp afiyetle yedim. Kahvemi aldım ve verandaya çıkıp keyifle doğan Güneş’i seyretmeye başladım.

Kendisinin dilinden aktarıyorum:

Her şeyden önce, “home position” denen şey teleskobun tüpü tam olarak zemine paralel durmalı, ve de teleskobun ön tarafı tam olarak kuzeye bakmalı, hafif sağa veya sola bakması çok önemli değil ancak yaklaşık olarak kuzeye bakmalı. Bu yerleştirme işlemini teleskobunu açmadan önce yapmalısınız. Teleskobu yatay konuma almak için teleskop tüpünün go-to koluna bağlandığı noktadaki dereceyi (veya her ne denirse onu) gevşeterek tüpü tam olarak zemine yatay konuma almalısınız. (Bunu gevşetmeden teleskobu oynatmaya çalışırsanız motorlara veya dişlilere zarar verebilirsiniz)

Home position`a aldıktan sonra, go-to özelliğinin doğru çalışması için go-to kumandasına dünyanın neresinde olduğunuzu (şehir olarak İstanbul`u seçerek veya koordinatları girerek) kaydetmiş olmanız gerek.

Teleskop home position`a alındıysa artık teleskobunuzu açabilirsiniz, açtıktan sonra saat ve tarihi doğru girmelisiniz, daylight savings`i de yes olarak seçeceksiniz. Daha sonra Alignment menüsünden Easy seçeceksiniz, seçtikten sonra teleskop görünürdeki en parlak yıldızlardan birini seçerek ona yönlenmeye başlayacak, yatay konumu ve kuzey yönünü kusursuz ayarlayamayacağınızdan bu yıldızın gözmerceğinde görünmemesi çok normal, teleskobun yönlendiği yöndeki en parlak yıldızı önce bulucu dürbün ile, daha sonra da gözmerceğinde ortalamalısınız. Teleskobun kendi yönlendiği nokta yıldızın asıl bulunduğu noktadan bir kaç derece sağ-sol-aşağı veya yukarıda olabilir bu gayet normal.

Bu arada kullanım rahatlığı açısından bulucu dürbününüzün gözmerceği ile tam olarak aynı noktaya baktığından emin olun, vakit ayırıp bulucu dürbünün ayarını hassas olarak ayarlarsanız daha sonra aradığınız cisimleri bulma açısından çok rahat edersiniz.

Bunun dışında eğer go-to nun size “bana bu yıldızı göster (arcturus,vega,spica vs. her ne ise)” dediği yıldız görüş alanınızda yok ise (önünüzde bina, ağaç vs. var ise) bu yıldızı geçip size başka yıldızı önermesi için aşağı veya yukarı tuşlarından birine basabilirsiniz.

İlk yıldızı gözmerceğinde ortalayıp enter tuşuna bastıktan sonra ikinci bir yıldızın yerini teleskoba bildirmenizi isteyecek. Go-To özelliğinin hassas ayarlanması için bu ikinci yıldızı da buldurma işlemini fazla vakit kaybetmeden yapmalısınız. İkinci yıldızıda gözmerceğine ortalayıp enter tuşuna bastığınızda “alignment successful” mesajı vermeli, bundan sonra menüden seçip beni şu cisme götür dediğinizde sizi çok yaklaşık olarak o cisme yönlendirmeli.

Ancak bu teleskopların kundakları o kadar da mükemmel değil, ayarı doğru yapsanız dahi beni bu cisme götür dediğinizde o cismi gözmerceğinde görememeniz çok normal. (Maalesef bunu kabullenmek zorundayız, bu paraya alınan go-to kundaktan ancak bu kadar…) Öncelikle en düşük büyütme sağlayan gözmerceğini kullanmalısınız ki daha geniş bir açıyı görün ve aradığınız cisim gözmerceğinin görüş alanına girebilsin. Yine de girmiyorsa ve eğer gezegen gibi parlak bir cisim ise bulucu dürbününüze bakarak ve teleskobu yönlendirerek gözmerceğinin görüş alanına bu cismi sokabilirsiniz. Bulucu dürbünün gözmerceğinin tam ortasındaki noktaya bakıyor olması işte bu yüzden önemli. Eğer aradığınız sönük bir derin uzay cismi ise onu bulucu dürbünden de göremezsiniz, go-to gözmerceğinin görüş alanına bu cismi sokamıyorsa (maalesef) el kumandasından düşük hızlarda teleskobu yönlendirerek çevre bölgelerde rastgele tarama yapmak zorunda kalıyorsunuz.

Gelelim iki tane püf noktaya.

1) Go-To ayarı ilk yaptığınızda mükemmel olmayabilir ama bunu her yeni cisme baktığınızda biraz daha iyileştirebilirsiniz. Örneğin, teleskobu açtınız, go-to ayarını yaptınız, beni saturn`e yönlendir dediniz ancak saturn`u göz merceğine sokamadı, siz saturn`ü bulucu dürbünden görüp görüntüsünü gözmerceğinin görüş alanına sokabiliyorsanız go-to ayarını güncelleyebilirsiniz. Bunun için, menüden seçerek sizi Saturn`e (veya hangi cisme isterseniz) yönlendirmesini isteyin, tam olarak bulamaz ise veya saturn görüntünün kenarlarında kalıyor ise, “Enter tuşuna yaklaşık 5 saniye boyunca basılı tutun”, enter tuşunu bıraktığınızda “Enter to synch.” gibi bir mesaj vermeli, bu mesajı görünce teleskobun yön tuşları ile saturn`ü gözmerceğinde tam olarak ortalayarak enter tuşuna basın. Bunu yaparak Go-To ayarını cismin gerçek konumu ile senkronize etmiş olursunuz, bunu yaparak bundan sonra go-to sisteminin sizi yönlendireceği cisimlere daha yakın bir noktaya gitmesini sağlamış olursunuz. Aynı senkronizasyon işlemini baktığınız her cisim için o cismi gözmerceğinde tam olarak ortalayarak güncellerseniz go-to ayarınız daha iyi tutacaktır.

Bir de genel olarak söyle bir şey var, son baktığınız cisim ile yeni bakacağınız cisim birbirinden çok uzaktaysa go-to sisteminiz o kadar çok hata yapar ve doğru yeri göstermeyebilir. Eğer iki cisim birbirine çok yakınsa muhtemelen görüntüyü gözmerceğine sokabilecektir, çünkü go-to kolu daha az mesafe kat eder ve bu nedenle daha az hata yapar. Baktığınız her cisimde bu anlattığım senkronizasyon özelliğini yaparak ilerlemekte fayda var.

2) Menüde Setup->Telescope->High Precision diye bir seçenek var, eğer sönük cisimleri, nebula, küresel yıldız kümesi vs. arıyorsanız bu özelliği açmanız çok kullanışlı olabiliyor. Bu özellik şöyle çalışıyor. Atıyorum M22 küresel yıldız kümesini arıyorsunuz, bu sönük bir cisimdir, eğer go-to bunu gözmerceğinin görüş alanına sokamaz ise ve uzak bir yere yönlenmiş ise bunu etrafı tarayarak bulmanız zor olabilir. Eğer “high precision” özelliğini açarsanız go-to doğrudan M22 küresel kümesine yönlenmez, önce sizden yakındaki parlak bir yıldızı (örneğin Antares) bulmanızı ister, siz onu tam ortalayıp enter tuşuna bastıktan sonra M22`ye yönlenir ve yüksek ihtimalle görüş alanına sokar. Bunun mantığı da bir önceki maddede bahsettiğim “son iki cisim birbirine ne kadar yakın ise go-to sistemi o kadar az hata ile yeni cismi bulur”.

Evet umarım bu bilgiler bir gün birilerinin işine yarar. Diyeceksiniz ki madem bunu da artık becerdin bu gece ne yaptın???

M13, M4 ve M57′yi gözlemledim.

Messier 13 veya M13 (diğer adıyla NGC 6205 ve bilinen diğer adıyla Herkül’deki Büyük Yıldız Kümesi Herkül takımyıldızında bulunan küresel yıldız kümesidir. M13 145 ışık yılı çapıyla bir kaç yüz bin yıldızdan oluşur, 11.95′lık bariz görünür parlaklığıyla V11 değişen yıldız dikkat çekicidir. M13, Dünya’dan yaklaşık 25,100 ışık yılı uzaklıktadır.

Messier 4 veya M4 (diğer adıyla NGC 6121) Akrep takımyıldızı yönünde bulunan Küresel yıldız kümesidir. Bireysel yıldızlardan oluştuğuna karar verilen ilk yıldız kümesidir. M4, küçük teleskoplarda bile bir ışık topu olarak dikkat çeker. Gökyüzünde Ay’la aynı boyutlarda görünür. Bulunması en kolay olan kümelerden biridir, Antares’den 1.3 derece batıda saptanabilir ve geniş alan teleskopuyla aynı anda iki nesne gözlenebilir. 10.8 görünür parlaklığı ile orta büyüklükteki bir teleskopla dahi yıldız kümesi içindeki bireysel yıldızlar gözlemlenebilir. M4, NGC 6397 ile birlikte yaklaşık olarak 7,200 ışık yılı uzaklıktadır ve Güneş sistemine en yakın küresel yıldız kümeleridir.

Ünlenen adıyla “Halka Bulutsusu” Çalgı takımyıldızının kuzeyinde bulunan ve kataloglarda Messier 57, M57 veya NGC 6720 olarak yer alan gezegenimsi bulutsudur. Gökyüzündeki en parlak gezegenimsi bulutsulardan biri olarak, Halka Bulutsusu küçük bir teleskopla görülebilir. Halka Bulutsusu, yaklaşık 4000 ışıkyılı uzaklıkta yer alır ve bizim güneş sistemimizin kabaca 500 katı büyüklüğünde bir çapa sahiptir. Hubble Uzay Teleskobu’nun başlıktaki görüntüsünde, toz lifleri ve kürecikler merkez yıldızdan uzakta görülebilmektedirler. Bunlar, Halka Bulutsusu’nun küresel değil de, silindirik yapıda olduğunu göstermeye yardımcı olmaktadır. M57, Çalgı takımyıldızında yer alır, parlak bir yıldız olan Vega’nın güneyinde bulunur.

Tabi ben bu güzellikleri bu resimlerdeki gibi görmedim. 3,5″lik bir teleskopla ancak toz bulutu şeklinde idiler. Ama yine de gökyüzüne gönül verenler anlayacaklardır beni. Neye baktığını biliyor olmak inanılmaz haz verici.

Eeeee ne diyor Sevgili Yüksek Sadakat… Evrende bir tozsun, tarih seni unutsun. HAYDİ GEL İÇELİM….

PS:Gözlem yeri:Gelibolu

işsiz hayatımın ilk günleri sağlık sorunları ile başladı. iki gündür resmen 2-80 yatak döşek yatıyordum. dün gece ise Ay’ın yeni halinden ve de ışıksız bir gecenin etkisinden midir bilinmez biraz kendime geldim ve kendimi uçsuz bucaksız gökyüzünün kollarına attım.

Evet itiraf ediyorum ben beceriksizim ve bu teleskobun hala GoTo’sunu kullanmayı beceremiyorum. Bu yüzden ambiane tabirle saldım çayıra mevlam kayıra misali neredeyse gökyüzünü taradım durdum. Kesinlikle nebula ve açık takım yıldızları gözlemledim. Lakin hangileri olduğunu kesinlikle bilmiyorum zira oldukça bilinçsizce bir gözlemdi bu. Öyleki o kadar çok yıldız vardıki bildiğim takım yıldızlarını bile zor buldum

Bbu gece ise biraz bilinçli bakınayım istedim. Yılancı Takım Yıldızı, Kartal Takım Yıldızı ve Çalgı Takım Yıldızı’nı gökyüzünde aradım ve buldum Aklımda yer etsin diye resmettim.

Gelelim bu takım yıldızları hakkındaki minik bilgilere.

Lyra ya da Çalgı takımyıldızı, modern 88 takımyıldızdan biridir. Yaz üçgenindeki yıldızların en parlağı olan Vega, bu takımyıldıza aittir. Takımyıldız gökyüzünde, elinizi açıp uzattığınızda avcunuzla kavrayabileceğiniz kadar küçük bir yer kaplar. Vega bizden 26 ışık yılı uzaklıktadır. Yani Vega’nın gece gördüğünüz ışığı ondan 26 yıl önce size ulaşmak için yola çıkmış sayılabilir! Bu iki yıldız arasında gökyüzünden teleskopla alınabilecek en güzel görüntülerden birini veren M57 veya Halka Bulutsusu bulunur.

Ophiuchus ya da Yılancı takımyıldızı, modern 88 takımyıldızdan biridir. 13 zodyak takımyıldızından biri olmasına rağmen, zodyak takımyıldızları aralarında astrolojik bir simgeye sahip olmayan tek takım yıldızdır.

Aquila ya da Kartal takımyıldızı, modern 88 takım yıldızdan biridir. Görünüm olarak Samanyolu üzerinde yer alır. En parlak yıldızı Altair’dir ve bu yıldız yaz üçgeni oluşturan üç yıldızdan birdir. Yaz üçgenin diğer yıldızları Vega Lir (Çalgı) Takımyıldızında, Deneb ise Cygnus (Kuğu) Takımyıldızında bulunur.

Bu 3 takım yıldızının yerlerinden hareketle Eagle nebula (M16), Lagoon nebula (M8), Omega nebula (M17) ve Ring nebula in Lyra (M57) yı aradım. Aradım aradım her yerdeeeee ammmaaaaa bulamadımmmmm :):):) Gece boyunca da dilimde ‘Ararım, ararım seni her yerde, sorarımmmmm. Issız gecelerde nebulalarım nerde’ şarkısı vardı…

ama tabiki yılmadım, artık başka sefere….